محمد قنبرى

338

شناخت نامهء كلينى و الكافى ( فارسى )

همچنين اقسام شش‌گانه تحمل حديث ( سماع از شيخ ، قرائت بر او ، شنيدن هنگام قرائت ديگرى بر اسناد حديث ، اجازه شيخ به نقل حديث و مناوله و كتابت ) را ياد آور شده و با تأكيد بر تفاوت مراتب اين اقسام ، مراتب آنها را بر شمرده است . « 1 » 3 . شرح و بسط كامل روايات از جمله ويژگىهاى آثار تفسيرى و روايى صدرالمتألهين - كه مىتوان آن را از امتيازات آنها نيز شمرد - شرح و بسط همه جانبه آيه يا روايت است . نگاهى به تفسير ملّاصدرا نشان مىدهد كه جولان قلم و گستره پردازش او در جوانب و حيطه‌هاى مختلف تبيين مداليل يك آيه چقدر است . تفسير ملّاصدرا از اين جهت شبيه تفسير مفاتيح الغيب رازى است . اين امر باعث شده كه جلد نخست تفسير ايشان تنها به تفسير بخشى كوتاه از آيات سوره بقره اختصاص يابد . او در شرح روايات الكافى نيز چنين قلمفرسايى نموده و جلد دوم كتاب ، با شرح بخشى از روايات « كتاب الحجّة » خاتمه يافته است . در مقايسه‌اى آشكار ميان شرح ملّاصدرا با شرح‌هاى ملّاصالح مازندرانى و نيز شرح مرآة العقول علّامه مجلسى مىتوان نتيجه گرفت كه حجم شرح و بسط صدرالمتألهين به مراتب بيشتر از دو شرح ديگر است . اين امر حكايت از دو واقعيت دارد : الف . جدّيت و تلاش همه جانبه صدرالمتألهين در تبيين مداليل روايات و بر طرف كردن تمام ابهام‌هاى موجود در آنها ، و همين جديت است كه نمىگذارد او به آسانى از شرح يك روايت فارغ شده و به شرح روايتى ديگر بپردازد . ب . گستره و عمق دانش صدرالمتألهين در زمينه‌هاى گوناگون ؛ چنان كه تضلع ايشان در زمينه‌هاى واژه‌شناسى ، صرف ، نحو ، بلاغت ، مباحث رجالى ، حديث ، فلسفه و كلام ، تفسير و . . . به او توانايى و قدرت مىبخشد كه قلم را در مسيرهاى گوناگون سير دهد .

--> ( 1 ) . همان ، ص 273 - 274 .